Leiszmanioza u psa – objawy i profilaktyka

Leiszmanioza u psa to poważna choroba, która jeszcze do niedawna kojarzona była głównie z wakacyjnymi wyjazdami do ciepłych krajów. Obecnie jednak coraz częściej diagnozowana jest również u psów mieszkających w Polsce lub adoptowanych z zagranicy. Leiszmanioza jest chorobą pasożytniczą, wywoływaną przez pierwotniaki z rodzaju Leiszmania, a najczęściej przez gatunek Leishmania infantum.

Choć w naszej strefie klimatycznej choroba ta nadal występuje rzadziej niż w krajach południowej Europy, warto wiedzieć jak ją rozpoznać i jak skutecznie chronić swojego pupila. Wczesna diagnostyka, odpowiednio dobrane leczenie oraz właściwa profilaktyka mogą znacząco poprawić komfort życia psa i zmniejszyć ryzyko poważnych powikłań.

Pierwsze objawy choroby bywają bardzo niespecyficzne, dlatego wielu opiekunów nie kojarzy ich od razu z zakażeniem pasożytniczym. Dodatkowym utrudnieniem jest długi okres inkubacji, który może wynosić od kilku miesięcy do nawet kilku lat.

Do najczęstszych objawów leiszmaniozy u psa należą zarówno objawy ogólne, jak i objawy kliniczne dotyczące skóry oraz narządów wewnętrznych.

Najczęściej obserwuje się:

• utratę masy ciała mimo zachowanego apetytu,
• przewlekłą gorączkę,
• powiększenie węzłów chłonnych,
• apatię i osłabienie,
• trudno gojące się zmiany skórne,
• nadmierne łuszczenie się skóry (skórny przebieg choroby),
• wyłysienia – pies może miejscowo wyłysieć, zwłaszcza wokół oczu, uszu i nosa,
• nadmierny wzrost pazurów,
• krwawienia z nosa oraz przewlekłe zapalenia skóry.

W bardziej zaawansowanym stadium rozwijają się zmiany dotyczące narządów wewnętrznych. Szczególnie niebezpieczne jest uszkodzenie nerek, które może prowadzić do niewydolności nerek. W ciężkich przypadkach choroba przybiera postać trzewną, obejmując również śledzionę, wątrobę czy szpik kostny.

Prawidłowa diagnostyka leiszmaniozy wymaga doświadczenia oraz wykonania kilku badań laboratoryjnych. Sam obraz choroby nie zawsze pozwala postawić jednoznaczne rozpoznanie, dlatego diagnoza kliniczna jest uzupełniana dodatkowymi badaniami.

Podstawowym badaniem jest badanie krwi, które pozwala ocenić stan organizmu oraz wykryć charakterystyczne nieprawidłowości. Lekarz może również zlecić badania serologiczne wykrywające przeciwciała przeciwko pasożytowi, testy PCR identyfikujące materiał genetyczny pasożyta Leishmania infantum, a w wybranych przypadkach pobranie materiału z węzłów chłonnych lub szpiku kostnego.

Doświadczony lekarz weterynarii także bierze pod uwagę historię podróży psa. Szczególne znaczenie ma pobyt w regionach, gdzie leiszmanioza występuje naturalnie, czyli na obszarach endemicznych dla tej choroby.

Leiszmanioza jest chorobą endemiczną przede wszystkim w krajach basenu Morza Śródziemnego, takich jak Hiszpania, Portugalia, Włochy, Grecja, Chorwacja czy południowa Francja. Naturalne ogniska choroby występują również w wielu krajach Afryki, Azji oraz Ameryki Środkowej i Południowej. W Polsce leiszmanioza nie jest uznawana za chorobę endemiczną, dlatego większość przypadków dotyczy psów przywiezionych z zagranicy lub podróżujących wraz z właścicielami do regionów, w których występują muchy piaskowe (Phlebotomus) – wektory odpowiedzialne za przenoszenie pasożyta Leishmania infantum.

W ostatnich latach, w związku z ocieplaniem klimatu, naukowcy monitorują możliwość rozszerzania zasięgu much piaskowych na północ Europy. Obecnie jednak w Polsce nie odnotowano trwałych populacji tych owadów zdolnych do utrzymywania cyklu przenoszenia choroby.

Pasożyt jest przenoszony przez niewielkiego owada, nazywanego muchą piaskową, należącego do rodzaju Phlebotomus. To właśnie ten wektor przenosi pierwotniaka pomiędzy zwierzętami. Psy stanowią główny rezerwuar pasożyta, dlatego zakażone zwierzę może być nosicielem przez długi czas.

Do zakażenia dochodzi podczas ukłucia przez zakażoną muchę piaskową. Owad pobiera pasożyty wraz z krwią chorego lub będącego nosicielem zwierzęcia, a następnie podczas kolejnego żerowania wprowadza je do organizmu następnego psa. W ten sposób pasożyty przedostają się do krwiobiegu i komórek układu odpornościowego, gdzie zaczynają się namnażać.

Wielu właścicieli zastanawia się, jak dochodzi do zakażenia oraz czy zarażony pies może stanowić zagrożenie dla domowników.

Choć leiszmanioza jest zoonozą, czyli chorobą mogącą występować również u ludzi, właściciele psów nie powinni obawiać się codziennego kontaktu ze swoim pupilem. Ryzyko przeniesienia leiszmaniozy z psa na jego właściciela w warunkach domowych jest bardzo niskie i w praktyce uznawane za zerowe. Najważniejsze jest zrozumienie, że pies nie zaraża człowieka poprzez kontakt bezpośredni.

Choroba nie przenosi się poprzez głaskanie, przytulanie, ślinę, wspólne przebywanie, kontakt z sierścią czy sprzątanie po zwierzęciu. Do zakażenia człowieka dochodzi najczęściej wyłącznie po ukłuciu przez zakażoną muchę piaskową, która wcześniej pobrała krew od zakażonego zwierzęcia. W Polsce ryzyko takiego zakażenia jest obecnie uznawane za praktycznie zerowe, ponieważ kraj ten nie jest obszarem endemicznym dla leiszmaniozy i nie występują tu trwałe populacje owadów przenoszących pasożyta. Mimo to chore psy mogą stanowić zagrożenie dla ludzi na terenach, gdzie występują te owady. Dlatego w krajach basenu Morza Śródziemnego ochrona psów przed ukłuciami much piaskowych jest elementem ochrony zdrowia publicznego.

Leczenie leiszmaniozy psów jest długotrwałe i wymaga ścisłej współpracy właściciela z lekarzem prowadzącym. Celem terapii jest ograniczenie liczby pasożytów, poprawa funkcjonowania układu odpornościowego oraz zahamowanie rozwoju zmian chorobowych.

Najczęściej stosowana terapia obejmuje:

• leki przeciwpierwotniacze,
• preparaty wspierające odporność,
• leczenie niewydolności narządów,
• odpowiednią dietę,
• regularne kontrole laboratoryjne.

Niestety leczenie leiszmaniozy bardzo rzadko prowadzi do pełnego wyleczenia. Pasożyt może pozostawać w organizmie przez wiele lat, dlatego niezwykle ważne jest regularne monitorowanie stanu zdrowia psa. Dzięki odpowiednio prowadzonej terapii wiele psów z leiszmaniozą może jednak prowadzić komfortowe życie przez długi czas.

Najskuteczniejszą metodą ochrony pozostaje profilaktyka, szczególnie przed wyjazdami do krajów południowej Europy.

Aby skutecznie chronić psa przed leiszmaniozą, warto:

• stosować preparaty odstraszające owady,
• zakładać specjalną obrożę przeciw insektom,
• unikać spacerów po zmroku w regionach endemicznych,
• zabezpieczać miejsca noclegu siatkami przeciw owadom,
• regularnie kontrolować stan zdrowia psa po powrocie z podróży.

Coraz większym zainteresowaniem cieszą się również szczepienia przeciwko leiszmaniozie. Warto jednak pamiętać, że szczepienia nie dają stuprocentowej ochrony przeciwko leiszmaniozie, ale mogą zmniejszyć ryzyko zachorowania lub złagodzić przebieg choroby.

Rokowanie zależy przede wszystkim od momentu rozpoznania oraz stopnia uszkodzenia narządów. Im wcześniej uda się wykryć chorobę i rozpocząć leczenie, tym większa szansa na wieloletnie utrzymanie psa w dobrej kondycji.

Naturalne preparaty nie zastępują leczenia weterynaryjnego, jednak odpowiednio dobrane mogą wspierać organizm psa, poprawiać jego kondycję i samopoczucie oraz pomagać utrzymać dobrą jakość życia podczas długotrwałej terapii.

Najczęściej wykorzystywane rośliny wspomagające to:

• Ostropest plamisty – wspiera pracę wątroby i pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym,
• Jeżówka purpurowa (echinacea) – może wspierać funkcjonowanie układu odpornościowego,
• Pokrzywa – dostarcza składników mineralnych i wspomaga naturalne procesy oczyszczania organizmu,
• Dzika róża – jest źródłem naturalnej witaminy C oraz przeciwutleniaczy,
• Kurkuma – wykazuje właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne.

Na rynku dostępne są również gotowe mieszanki ziołowe dla psów, które zawierają starannie dobrane kompozycje roślin wspierających odporność oraz funkcjonowanie najważniejszych narządów. W naszym sklepie DogNatural.pl dostępne są preparaty opracowane z myślą o różnych potrzebach zdrowotnych psów. W przypadku zwierząt z leiszmaniozą warto zwrócić uwagę między innymi na Hepa Dog®, wspierający prawidłową pracę wątroby, Renal Dog®, przeznaczony dla psów wymagających wsparcia funkcjonowania nerek, oraz Anti-Inflammatory Dog®, który może wspierać organizm w przebiegu przewlekłych stanów zapalnych. Dobrym uzupełnieniem może być również Puriphy Dog®, wspomagający naturalne procesy oczyszczania organizmu.

Ich skład opiera się na wysokiej jakości surowcach roślinnych, dzięki czemu mogą stanowić cenne uzupełnienie dobrze zbilansowanej diety oraz terapii prowadzonej przez lekarza weterynarii.

Jeżeli Twój pies wrócił z zagranicznego wyjazdu lub został adoptowany z rejonów, gdzie leiszmanioza psów występuje powszechnie, a dodatkowo pojawiają się utrata masy ciała, przewlekłe problemy skórne, powiększenie węzłów chłonnych czy osłabienie, nie warto zwlekać z wizytą w gabinecie weterynaryjnym.

Wczesna diagnoza, szybkie rozpoczęcie leczenia oraz systematyczna kontrola zdrowia psa znacząco zwiększają szansę na zahamowanie rozwoju choroby i ograniczenie ryzyka groźnych powikłań. Choć leiszmanioza pozostaje schorzeniem przewlekłym, odpowiednia opieka pozwala wielu psom cieszyć się dobrą jakością życia przez długie lata.