Neosporoza u psa

Neosporoza u psa to choroba pasożytnicza wywoływana przez Neospora caninum – wewnątrzkomórkowego pierwotniaka, który może atakować przede wszystkim układ nerwowy i mięśniowy. Szczególnie narażone są młode psy i szczenięta, u których zakażenie może prowadzić do postępującego osłabienia, sztywności mięśni, a nawet porażenia tylnych kończyn. U dorosłych psów zakażenie często przebiega bez wyraźnych objawów.

Chociaż neosporoza u psa występuje stosunkowo rzadko, warto ją znać. Wczesne rozpoznanie ma znaczenie, ponieważ w zaawansowanej chorobie uszkodzenia układu nerwowego i mięśni mogą być trudne do odwrócenia.

Neospora caninum należy do rodziny Sarcocystidae i jest pasożytem wymagającym do swojego rozwoju dwóch żywicieli. Pies pełni funkcję żywiciela ostatecznego, natomiast wiele gatunków ssaków może być żywicielem pośrednim. Wśród nich znajdują się m.in. bydło, kozy, konie czy gryzonie.

W cyklu rozwojowym pasożyta występują m.in. oocysta i cysta tkankowa. Oocysty są wydalane z kałem zakażonego psa, a następnie mogą zanieczyszczać środowisko. Do zarażenia może dojść poprzez spożycie skażonej wody lub pokarmu, a także surowego mięsa czy spożycie tkanek zakażonych zwierząt. Na terenach gospodarstw szczególne znaczenie ma kontakt psów z tkankami bydła, łożyskiem, płodami, odchodami lub innym materiałem pochodzącym od zwierząt gospodarskich.

Istotne jest również zakażenie pionowe – poprzez łożysko z suki na rozwijające się szczenię. To jeden z powodów, dla których problem może często pojawiać się w hodowli.

Obraz choroby zależy przede wszystkim od wieku zwierzęcia i miejsca, w którym rozwija się zakażenie. U dorosłych psów objawy mogą nie występować wcale. Gdy jednak pojawia się kliniczna postać choroby, symptomy mogą dotyczyć układu nerwowego, mięśni, skóry, płuc, wątroby czy serca.

Najbardziej charakterystyczne objawy obserwuje się u młodych zwierząt, często przed ukończeniem 6. miesiąca życia. Niepokój powinny wzbudzić:

• stopniowo narastające osłabienie kończyn,
• problemy z poruszaniem się,
• sztywność mięśni,
• trudności ze wstawaniem,
• zaburzenia chodu,
• przykurcze i porażenia,
• postępujący paraliż tylnych kończyn,
• trudności z połykaniem,
• osłabienie mięśni szyi.

Charakterystyczne jest to, że początkowo objawy mogą dotyczyć przede wszystkim tylnych kończyn, a następnie stopniowo obejmować kolejne partie ciała. W przebiegu choroby mogą pojawić się także objawy neurologiczne, a uszkodzenie komórek nerwowych może pozostawić trwałe następstwa.

U dorosłych psów objawy mogą być mniej charakterystyczne. Możliwe są zaburzenia neurologiczne, osłabienie, drżenia, problemy z połykaniem, ból i zanik mięśni. W niektórych przypadkach występują również zapalenia płuc, skóry, wątroby czy zapalenia mięśnia sercowego.

Objawami mogą być także sztywność, problemy z chodzeniem lub widoczne trudności w pracy określonej grupy mięśni, np. skurcze mięśnia czworogłowego albo zmiany dotyczące mięśnia lędźwiowego.

Rozpoznanie nie zawsze jest proste, ponieważ objawy neosporoza u psa – objawy neurologiczne i mięśniowe – mogą przypominać inne choroby. Dlatego przy diagnozowaniu lekarz weterynarii bierze pod uwagę wiek psa, historię zakażenia, sposób żywienia, kontakt ze zwierzętami oraz obraz kliniczny.

Wykorzystywane są testy serologiczne, pozwalające wykryć przeciwciało przeciwko Neospora caninum. Pomocne mogą być również badania metodą PCR, a w wybranych przypadkach badanie histopatologiczne lub immunohistochemiczne próbek tkanek, np. mięśnia.
Warto pamiętać o jednej ważnej kwestii: samo badanie kału nie jest właściwym sposobem potwierdzania klinicznej neosporozy. Pasożyt powodujący objawy przebywa przede wszystkim w tkankach, dlatego wynik badania kału nie pozwala wiarygodnie wykluczyć choroby.

Diagnostyka może obejmować również różnicowanie z toksoplazmozą wywoływaną przez Toxoplasma gondii, ponieważ obie choroby mogą powodować podobne objawy.

Leczenie powinno być prowadzone przez lekarza weterynarii i rozpoczęte możliwie wcześnie, szczególnie gdy występują objawy neurologiczne. W terapii stosuje się leki przeciwpierwotniacze, m.in. leczenie klindamycyną, a w określonych przypadkach również inne schematy farmakologiczne.

Trzeba jednak wiedzieć, że leczenie neosporozy nie zawsze przynosi pełną poprawę. Leki działają przede wszystkim na aktywne formy pasożyta, natomiast cysty znajdujące się w tkankach mogą pozostać w organizmie. Rokowanie jest zwykle lepsze, gdy terapię rozpocznie się przed wystąpieniem trwałych przykurczów mięśni.

Nie istnieje obecnie dostępna szczepionka przeciwko neosporozie.

Wsparcie organizmu preparatami roślinnymi może być rozważane jako uzupełnienie opieki nad psem, ale zioła nie zastępują leczenia zaleconego przez lekarza weterynarii, szczególnie w przypadku choroby obejmującej układ nerwowy i mięśnie.

Na rynku dostępne są gotowe mieszanki ziołowe dla psów, przygotowane z myślą o różnych potrzebach organizmu. W sklepie Dog Natural można znaleźć m.in. Hepa Dog, wspierający prawidłowe funkcjonowanie wątroby, Renal Dog, przeznaczony do wsparcia pracy nerek, oraz Anti-Inflammatory Dog, który może stanowić element wspomagający organizm w przebiegu stanów zapalnych. Dostępny jest również Puriphy Dog, będący kompozycją ziół wspierających naturalne procesy oczyszczania organizmu.

Takie preparaty mogą stanowić wartościowe uzupełnienie codziennej opieki, odpowiednio zbilansowanej diety i terapii prowadzonej przez lekarza weterynarii. Ich dobór powinien jednak uwzględniać aktualny stan zdrowia psa oraz stosowane leki.

Skuteczna profilaktyka polega przede wszystkim na ograniczaniu sytuacji, w których pies może zetknąć się z pasożytem. Szczególną ostrożność powinni zachować właściciele psów mieszkających lub pracujących na terenach związanych z hodowlą bydła.

Warto:

• nie podawać psu surowego mięsa niewiadomego pochodzenia,
• ograniczać dostęp do tkanek zwierząt gospodarskich,
• uniemożliwiać zjadanie padłych zwierząt i małych dzikich zwierząt,
• nie pozwalać psu pić z potencjalnie zanieczyszczonych źródeł,
• dbać o higienę w gospodarstwie,
• nie dopuszczać do kontaktu z łożyskiem, płodami i materiałem po poronieniach,
• w hodowli uwzględniać ryzyko transmisji zakażenia z suk na potomstwo.

Neosporoza to choroba, o której szczególnie powinni pamiętać hodowcy bydła oraz opiekunowie psów przebywających na gospodarstwach. Wczesna reakcja na niepokojący objaw, zwłaszcza nagłe lub postępujące problemy z poruszaniem się, może mieć duże znaczenie dla dalszego rokowania.

Jeżeli u psa pojawiają się objawy neurologiczne, osłabienie kończyn, drżenia lub postępujące problemy z chodzeniem, nie warto czekać, aż problem sam minie. Szybka konsultacja z weterynarzem pozwala ustalić przyczynę objawów i – jeśli jest to neosporoza – możliwie wcześnie rozpocząć odpowiednie postępowanie.