Zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki u psa (EPI) – nie mylić z alergią

Zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki u psów to choroba, która przez długi czas może rozwijać się niemal niezauważenie. Opiekun widzi, że pies ma ogromny apetyt, a mimo to chudnie, pojawia się biegunka, matowa sierść i problemy z energią. Wielu właścicieli początkowo podejrzewa alergię pokarmową lub zwykłe problemy żołądkowe, tymczasem przyczyną może być poważne zaburzenie pracy trzustki.

Trzustka to niezwykle ważny narząd odpowiadający między innymi za produkcję enzymów trawiennych. Gdy dochodzi do zaburzenia ich wydzielania, organizm psa nie jest w stanie prawidłowo trawić i wchłaniać składników odżywczych. Choroba ta określana jest skrótem EPI u psów i wymaga szybkiej diagnostyki oraz odpowiedniego leczenia i diety.

Zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki u psa polega na tym, że organ ten produkuje zbyt mało enzymów trawiennych lub przestaje wytwarzać je całkowicie. W efekcie pokarm nie może zostać prawidłowo strawiony, a organizm nie potrafi wchłaniać cennych składników odżywczych.

Proces trawienia i wchłaniania składników pokarmowych zostaje zaburzony, dlatego nawet dobrze odżywiany pies może gwałtownie tracić masę ciała. Choroba dotyczy zarówno młodych psów, jak i seniorów, choć częściej diagnozuje się ją u niektórych ras. Szczególnie predysponowane są owczarki niemieckie i owczarki szkockie collie, ale problem obserwuje się także u ras takich jak cavalier king charles spaniele.

Warto pamiętać, że EPI jest chorobą przewlekłą, jednak przy odpowiednim postępowaniu większość psów z EPI może prowadzić normalne i komfortowe życie.

Przyczyny zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki mogą być różne. Najczęściej choroba rozwija się na skutek zaniku komórek wytwarzających enzymy trawienne. Tak zwany zanik trzustki jest bardzo częsty właśnie u owczarków niemieckich.

U części psich pacjentów EPI jest konsekwencją przewlekłego zapalenia trzustki. Długotrwałe zapalenie prowadzi do uszkodzenia tkanki odpowiedzialnej za produkcję enzymów trawiennych przez trzustkę. Zdarza się również, że choroba pojawia się jako efekt zmian nowotworowych – nowotwór trzustki może uszkadzać zarówno część zewnątrzwydzielniczą, jak i wewnątrzwydzielniczy obszar narządu. W niektórych przypadkach współistnieje także cukrzyca.

Lekarz weterynarii bierze pod uwagę również inne możliwe przyczyny, takie jak przewlekłe choroby jelit czy zaburzenia immunologiczne.

Objawy zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki bywają bardzo charakterystyczne. Najbardziej typowe objawy choroby to:

• utrata masy ciała mimo dużego apetytu,
• przewlekła biegunka,
• jasny, tłusty kał o bardzo intensywnym zapachu,
• osłabienie,
• pogorszenie jakości sierści,
• wzdęcia i przelewania w jamie brzusznej,
• zwiększone pragnienie,
• niedobory witamin, szczególnie Witaminy B12.

Właściciele często zauważają, że pies jest stale głodny i potrafi zjadać znacznie większe porcje niż wcześniej. Mimo to organizm nie potrafi wchłaniać składników odżywczych. Zaburzenia trawienia i wchłaniania prowadzą do wyniszczenia organizmu.

Często wtórnym do EPI problemem jest przerost flory bakteryjnej jelit, który dodatkowo nasila objawy kliniczne i pogarsza komfort życia psa.

W diagnostyce kluczowe znaczenie mają dokładny wywiad oraz odpowiednie badanie krwi. Lekarz weterynarii może zlecić oznaczenie czynników trypsynopodobnych w surowicy krwi, czyli badanie TLI. Niskie stężenia TLI w surowicy są bardzo charakterystyczne dla EPI.

Ocenia się także stężenie enzymów trzustkowych w surowicy, poziom kwasu foliowego w surowicy oraz witaminy B12. Ważne są również wyniki badań dotyczące elastazy trzustkowej czy poziomu trypsynogenu.

W niektórych przypadkach wykonuje się badania obrazowe, aby ocenić wygląd trzustki i wykluczyć nowotwór trzustki lub przewlekłe zapalenie. Diagnostyce poddaje się także kał psa oraz ogólny stan przewodu pokarmowego.

Szybkie rozpoznanie choroby pozwala wdrożyć skuteczne leczenie niewydolności trzustki i zapobiec dalszemu wyniszczeniu organizmu.

Leczenie zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki opiera się przede wszystkim na suplementacji enzymami trzustkowymi. Preparaty zawierające enzymy podaje się zwykle kilkanaście minut przed posiłkiem, aby wspomóc prawidłowe trawienie i wchłanianie składników odżywczych.

Duże znaczenie ma także odpowiednia karma dla psa. Dieta powinna być lekkostrawna, dobrze zbilansowana i dostosowana do potrzeb chorego zwierzęcia. Żywienie psa z EPI często opiera się na podawaniu mniejszych porcji nawet 3 razy dziennie. Posiłki dla psa powinny być łatwe do strawienia i bogate w wysokiej jakości białko.

W wielu przypadkach konieczna okazuje się suplementacja witaminy B12, ponieważ organizm chorego psa ma problem, aby ją prawidłowo wchłaniać. Jeśli pojawia się przerost flory bakteryjnej, lekarz może wdrożyć dodatkowe leczenie wspierające równowagę flory bakteryjnej jelit.

Najważniejsze jest regularne monitorowanie stanu psa oraz kontrola wyników badań w przychodni weterynaryjnej.

Naturalne wsparcie trzustki może być cennym dodatkiem do terapii, choć nigdy nie powinno zastępować leczenia zaleconego przez specjalistę. Niektóre zioła pomagają łagodzić podrażnienia przewodu pokarmowego, wspierać trawienie i poprawiać apetyt.

Do najczęściej stosowanych należą:

• ostropest plamisty – wspiera regenerację organizmu i pracę układu pokarmowego,
• rumianek – działa łagodząco i przeciwzapalnie,
• koper włoski – może zmniejszać wzdęcia i dyskomfort jelitowy,
• siemię lniane – osłania przewód pokarmowy.

Rokowania w przypadku EPI są zazwyczaj dobre, jeśli choroba zostanie wcześnie rozpoznana. Większość psów bardzo dobrze reaguje na leczenie enzymami trzustkowymi oraz odpowiednio dobraną dietę.

Trzeba jednak podkreślić, że kluczowe znaczenie ma tutaj systematyczność opiekuna. Regularne podawanie preparatów, odpowiednia karma dla psa oraz kontrolowanie stanu zdrowia sprawiają, że psy z EPI mogą funkcjonować zupełnie normalnie przez wiele lat.

Niepokojące objawy zawsze warto skonsultować ze specjalistą. Jeśli zauważysz u swojego psa przewlekłą biegunkę, spadek masy ciała lub nadmierny apetyt, nie zwlekaj z wizytą w gabinecie weterynaryjnym. Wczesna diagnoza daje ogromne szanse na poprawę komfortu życia pupila i skuteczne opanowanie choroby.